Wytyczne dotyczące stosowania rozporządzenia maszynowego (UE) 2023/1230

W zaproszeniu do współpracy z 26 marca 2025 r. opublikowano jednak pierwsze szczegóły dotyczące struktury organizacyjnej oraz zakresu tematycznego poszczególnych podgrup.

Grupa A zajmuje się między innymi weryfikacją przydatności aktualnego przewodnika do stosowania dyrektywy maszynowej w odniesieniu do wymagań w zakresie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia (Essential Health and Safety Requirements – EHSRs) zmienionych w rozporządzeniu maszynowym. Grupa zajmuje się również zagadnieniem „istotnej modyfikacji” oraz przepisami dotyczącymi konkretnych maszyn w ramach New Legislative Framework (NLF).

Grupa B koncentruje się na bezpieczeństwie funkcjonalnym i zajmuje się tematami funkcji bezpieczeństwa opartych na sztucznej inteligencji oraz oprogramowania jako elementu bezpieczeństwa.

Grupa C zajmuje się autonomicznymi maszynami mobilnymi, ryzykiem kontaktu z napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi (Overhead Lines – OHL), a także systemami siedzeń i urządzeniami przytrzymującymi, takimi jak pasy bezpieczeństwa.

Grupa D: cyberbezpieczeństwo i nowe wymaganie dotyczące zabezpieczenia przed uszkodzeniem, w tym możliwe powiązania z rozporządzeniem w sprawie cyberodporności (Cyber Resilience Act). Wymóg ten ma zostać technicznie doprecyzowany w ramach nowej normy prEN 50742.

Grupa E odpowiada natomiast za cyfrowe instrukcje obsługi i dokumentację na przykład deklaracje zgodności.

Podczas posiedzenia Grupy Ekspertów ds. Maszyn w kwietniu 2026 r. ustalono, że w nowym przewodniku szczególny nacisk zostanie położony na cyberbezpieczeństwo i sztuczną inteligencję. Maszyny mobilne nieprzeznaczone do ruchu drogowego (NRMM) uznano natomiast za temat o niższym priorytecie. Zaproponowano również rezygnację z uwzględniania odniesień do norm typu C, aby uniknąć nadmiernego poziomu szczegółowości, a tym samym ograniczyć nakład pracy związany z przyszłymi aktualizacjami przewodnika. 

Nowy przewodnik ma zatem zawierać odniesienia wyłącznie do norm typu A i typu B.
 

Poniżej przedstawiamy krótkie podsumowanie czterech dokumentów opublikowanych 19 października 2026 r.
 

1. Zabezpieczenie przed uszkodzeniem i cyberbezpieczeństwo

Projekt ten dotyczy nowego wymagania w zakresie zabezpieczenia przed uszkodzeniem, określonego w załączniku III, pkt 1.1.9, a także dodatkowych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i niezawodności układów sterowania zgodnie z pkt 1.2.1 lit. a) i f).

Dokument wyjaśnia w szczególności, w jaki sposób producenci maszyn powinni chronić oprogramowanie, dane i interfejsy istotne dla bezpieczeństwa przed przypadkowymi lub celowymi manipulacjami.

Omówiono między innymi następujące zagadnienia:

• Uwzględnianie cyberzagrożeń podczas oceny ryzyka
• Ochrona oprogramowania, danych i interfejsów komunikacyjnych istotnych dla bezpieczeństwa
• Możliwość identyfikacji oprogramowania istotnego dla bezpieczeństwa zainstalowanego w maszynie
• Identyfikowalność ingerencji i zmian w oprogramowaniu
• Wymagania dotyczące rejestrowania zmian w oprogramowaniu istotnym dla bezpieczeństwa

Projekt zawiera również wyjaśnienia dotyczące wymagania określonego w pkt 1.2.1 lit. f), zgodnie z którym odpowiednie zapisy dotyczące ingerencji i zmian w oprogramowaniu istotnym dla bezpieczeństwa należy przechowywać przez pięć lat od ich utworzenia.

Wraz z rozpoczęciem stosowania rozporządzenia w sprawie maszyn producenci będą musieli uwzględniać nie tylko tradycyjne zagrożenia związane z bezpieczeństwem, lecz także możliwość ingerencji w systemy istotne dla bezpieczeństwa. Celem jest zapobieganie sytuacjom niebezpiecznym, a nie zapewnienie ogólnego bezpieczeństwa informatycznego czy poufności danych.
 

2. Siedzisko

Projekt dotyczący załącznika III, pkt 3.2.2 „Siedzisko”, wyjaśnia wymagania odnoszące się do siedzeń i urządzeń przytrzymujących osoby znajdujące się na maszynach mobilnych, w szczególności w przypadku ryzyka przechylenia lub przewrócenia się maszyny.

Jednym z kluczowych zagadnień jest nowe wymaganie, zgodnie z którym w przypadku znacznego ryzyka przechylenia lub przewrócenia się maszyny jej napędzany ruch powinien być uniemożliwiony, jeżeli wymagane urządzenie przytrzymujące nie jest używane.
 

3. Drgania

Kolejny projekt dotyczy wymagań związanych z drganiami określonych w załączniku III, pkt 1.5.9, 2.2.1.1 i 3.6.3.1.

Oprócz ograniczania ryzyka związanego z drganiami dokument wyjaśnia w szczególności zasady określania i deklarowania emisji drgań.

Szczególną uwagę poświęcono drganiom wynikającym z powtarzających się wstrząsów, które mogą mieć znaczenie zarówno dla maszyn przenośnych lub prowadzonych ręcznie, jak i maszyn mobilnych.

Projekt omawia między innymi odpowiednie metody pomiarowe, reprezentatywne warunki pracy, niepewność pomiaru oraz informacje wymagane w instrukcjach obsługi.
 

4. Ryzyko związane z zetknięciem się z napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi pod napięciem

Projekt dotyczący załącznika III, pkt 3.5.4 „Ryzyko związane z zetknięciem się z napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi pod napięciem”, odnosi się do nowego zasadniczego wymagania w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa, mającego zastosowanie do maszyn mobilnych, które ze względu na swoją wysokość mogą zetknąć się z napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi pod napięciem lub spowodować powstanie łuku elektrycznego.

Dokument wyjaśnia, jakie rodzaje maszyn i warunki użytkowania mogą być objęte tym wymaganiem oraz w jaki sposób należy uwzględniać maksymalną wysokość, jaką maszyna może osiągnąć.

Przedstawia również możliwe konstrukcyjne i techniczne środki ochronne, odpowiednie urządzenia ostrzegawcze i informacyjne oraz informacje, które należy zamieścić w instrukcji obsługi.

Szczególnie interesująca wskazówka: projekt zaleca, aby zasadniczo uwzględniać to wymaganie w przypadku maszyn, których maksymalna osiągalna wysokość przekracza cztery metry. Jest to jednak wartość orientacyjna zaproponowana w projekcie przewodnika, a nie prawnie wiążący limit wysokości. Wartość ta nie jest przewidziana dla maszyn użytkowanych na zelektryfikowanych liniach kolejowych.

Po opublikowaniu rozporządzenia maszynowego w Dzienniku Urzędowym UE w czerwcu 2023 r. rozpoczęto aktualizację wersji 2.2 przewodnika dotyczącego dyrektywy maszynowej, aby odpowiednio wcześnie poinformować o zmianach dotyczących formy instrukcji obsługi.

W związku z tym wersja 2.3 przewodnika dotyczącego stosowania dyrektywy maszynowej obejmuje już zmienione sekcje:

• § 255 – forma instrukcji obsługi,
• § 261 – zamieszczenie deklaracji zgodności WE w instrukcji obsługi,
• § 264 – montaż, instalacja i podłączenie,
• § 382 – deklaracja zgodności WE dla maszyny,
• § 384 – deklaracja włączenia dla maszyny nieukończonej,
• § 390 – instrukcja montażu maszyny nieukończonej.

W odniesieniu do tych sekcji spełnienie wymagań rozporządzenia maszynowego dotyczących nowego formatu dokumentów oznacza również spełnienie odpowiednich wymagań dyrektywy maszynowej.

Więcej informacji na ten temat można znaleźć w naszym artykule poświęconym nowej wersji 2.3 przewodnika dotyczącego stosowania dyrektywy maszynowej.  
 

Przyszły przewodnik do rozporządzenia maszynowego, podobnie jak inne przewodniki Komisji Europejskiej, będzie odgrywał istotną rolę w interpretacji wymagań prawnych rozporządzenia maszynowego i stanowił cenne źródło wiedzy w praktyce.

Tego rodzaju dokumenty towarzyszące Komisji Europejskiej nie mają jednak takiej samej mocy prawnie wiążącej jak rozporządzenia czy dyrektywy UE.

Więcej informacji na ten temat można znaleźć w naszym artykule specjalistycznym pt. „Znaczenie prawne Blue Guide i innych wytycznych”.
 

Gdy tylko Komisja Europejska opublikuje ostateczne wydanie przewodnika, udostępnimy jego pełną wersję w formacie PDF na serwerze Safexpert. Poszczególne treści przewodnika zostaną również możliwie szybko przygotowane do wykorzystania w Safexpert Knowledge Base.